Türkiye üzerinde yapılan ekonomik faaliyetler ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen gelir ve giderlerin incelendiği yeni konumuzun çözümlü, açıklamalı test soruları ile devam ediyoruz sevgili arkadaşlar. Bildiğiniz üzere Türkiye’nin bölge bölge değişiklik gösteren iklimi, yer şekilleri ile birlikte, ekonomik faaliyet alanları da değişiklik göstermekte ve bu faaliyetlerin sonuçlarında da bir takım gelir-gider dengesi yaşanmaktadır. Oldukça önemli bir coğrafya dersi konusu olan bu yeni konumuzun test sorularını çözmekle ve açıklamalı çözümleri ile de konuyu özümsemekle işe başlayabilirsiniz. Bütün derslerinizde ve öğrencilik hayatınızda başarılar dileyerek sorularımıza geçiyoruz.

1) Çukurova’da bir çiftçi, tarlasında hangi ürünü yetiştirirse daha fazla verim alacağını tespit etmek istemiş, bunun için tarlayı beş bölüme ayırarak her bölüme farklı bir ürünün ekimini yapmıştır.

Tarla bölümleri

Buna göre, kaç numaralı bölüme ektiği ürün yöre iklimine uyum sağlayamadığı için tarımının yapılması kesinlikle uygun değildir?

A) I      B) II      C) III      D) IV      E) V

Çözüm : Fındık yıl boyunca yağış ve nemli bir ortam istediği için yazları sıcak ve kurak geçen Çukurova’da sulama yapılsa bile yetiştirilmesi zordur.
Cevap: E

2) Tarım faaliyetlerinin yapılabildiği süreye “tarım mevsimi” denir. Sıcaklık ortalaması yüksek olan yerlerde tarım mevsimi uzundur.

Tarım mevsimi

Yukarıdaki haritada numaralandırılmış yerlerin iklim özellikleri göz önüne alındığında, hangisinde tarım mevsiminin daha uzun olduğu söylenebilir?

A) I      B) II      C) III      D) IV      E)V

Çözüm : Haritada V numarayla gösterilen Çukurova’da yaz mevsiminin erken gelmesi ve uzun sürmesi nedeniyle burada tarım yapılan süre daha uzundur.
Cevap: E

3) Türkiye üretimin az olduğu yıllarda buğday ithal etmekte, üretimin fazla olduğu yıllarda ise buğday ihraç etmektedir.
Buğday üretiminde yıllara göre meydana gelen değişikliğin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Buğday ekim alanlarının artıp azalması
B) İklimin yıllar arasında kurak ya da yağışlı geçmesi
C) Gübrelenen alanların yıldan yıla değişmesi
D) Bazı yıllar buğday tüketiminin fazla olması
E) Sulama yapılan alanların yıldan yıla değişmesi

Çözüm : Bazı yerlerde sulama yapılsa bile buğday ülkemizde genelde iklim şartlarına bağlı olarak yetiştirilmektedir.
Bundan dolayı yağışın fazla olduğu yıllarda üretim fazla, yağışın az olduğu yıllarda ise üretim azdır.
Cevap: B

4) Aşağıda pirincin Türkiye genelinde yoğun olarak üretildiği alanlar gösterilmiştir.

Pirinç üretimi

Türkiye’nin iklim ve yerşekilleri özellikleri dikkate alındığında pirinçle ilgili olarak;

I. Akarsu boylannda yetiştirilmektedir.
II. Ekim alanlarında yaz mevsimi kurak geçmektedir.
III. Sulama olanaklarının geliştiği yerlerde üretilmektedir.
IV. Üretim tüketimi karşılayacak kapasitededir.

yargılarından hangilerine ulaşılamaz?

A) Yalnız I      B) Yalnız IV      C) I ve II     D) II ve III      E) II ve IV

Çözüm : Pirinç, su isteği fazla olan bir ürün olduğu için ülkemizde akarsu boylarında yetiştirilir. Yazları yağışlı Karadeniz’de yetiştirildiği gibi yazları kurak olan Ege’de de yetiştirilmektedir. Pirinç üretimi ihtiyacı karşılayamadığı için dışarıdan ithal edilmektedir.
Cevap: E

5) Ekim alanlarının nadasa bırakılması,
• toprak nemliliği
• hava sıcaklığı
• yağış miktan
ile yakından ilişkilidir.

nadasa bırakılan ekim alanları

Buna göre, haritada gösterilen alanlardan hangisinde nadas tarımı daha yaygın olarak yapılmaktadır?

A) I      B) II      C) III      D) IV      E )V

Çözüm : Haritada V numara ile gösterilen alanda yağış miktarının az olması ve sulamanın yetersiz olması nedeniyle tarım alanlarının nadasa bırakılması daha yaygındır.
Cevap: E

6. ve 7. soruları aşağıdaki metne göre cevaplayınız.

Ben tarım aletleri imalatçısıyım. Ürünlerimi satmak için bölge genelini dolaştım. Araziler genel olarak dağlık ve engebeli. Tarım ancak dağlar arasında kalan ovalarda yapılıyor. Yükseltinin fazla olması, yaz mevsiminin kısa, kış mevsiminin de uzun olması birçok tarım ürününün yetişmesini engelliyor. Bazen de şiddetli soğuklardan dolayı don olayı yaşanıyor ve tarım ürünleri bundan büyük zarar görüyor.

6) Yukarıda sözü edilen bölge, aşağıdakilerden hangisidir?

A) İç Anadolu
C) Doğu Anadolu
B) Karadeniz
D) Akdeniz
E) Ege

Çözüm : Verilen metinde arazilerin dağlık ve engebeli olduğu, tarımın ancak dağlar arasındaki vadilerde yapılabildiği, yaz mevsiminin kısa, kış mevsiminin uzun olduğu belirtilmiştir. Bu özelliklere sahip bölgemiz Doğu Anadolu’dur.
Cevap: C

7) Yukarıda anlatılan bölgede aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin doğal olarak yetişmesi zordur?

A) Zeytin      B) Buğday      C) Üzüm      D) Arpa      E) Şekerpancarı

Çözüm : Zeytin, Akdeniz ikliminin karakteristik bitkisidir. Yaz kuraklığı ve kış ılıklığı ister. Doğu Anadolu’da kışların çok soğuk geçmesi nedeniyle zeytin yetiştirilmesi zordur.
Cevap: A

8) Türkiye’de aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin doğal yetişme alanı daha geniştir?

A) Zeytin      B) Çay      C) Fındık     D) Buğday      E) İncir

Çözüm : Verilen ürünler içerisinde yetişme alanı en geniş ürün buğdaydır. Buğday ülkemizdeki iklim şartlarına uyum sağlamış bir bitki olduğu için bütün bölgelerimizde yaygın olarak yetiştirilmektedir. Sadece yazların yağışlı geçtiği Doğu ve Batı Karadeniz kıyılarında, sıcaklıkların düşük olduğu Doğu Anadolu’nun yüksek kesimlerinde yetiştirilemez.
Cevap: D

9) 

• Kış soğuklarından korunmuş alanlarda yetişir.
• Büyük Menderes Ovası en fazla üretildiği yerdir.
• Kurutulmuş olarak ihraç edilir.

Yukarıda hangi tarım ürününe ait özellikler verilmiştir?

A) Fındık     B) Portakal      C) İncir     D) Üzüm      E) Elma

Çözüm : Üzüm ve elma, kış soğuklarına dayanıklı olduğu için yetişme alanlan yaygındır. Kış soğuklarından olumsuz etkilenen fındık, portakal ve incirdir.
Fındık Karadeniz kıyılarında yetiştirilir. Daha çok Akdeniz kıyılarında yetiştirilen portakal ise kuru değil yaş haliyle ihraç edilir. Büyük Menderes Ovası’nda yetişen, daha çok kurutulduktan sonra ihraç edilen ürünümüz ise incirdir.
Cevap: C

10) 

I. Haşhaş
II. Mısır
III. Tütün
IV. Ayçiçeği

Yukarıdaki tarım ürünlerinden hangilerinin tarım alanları devlet tarafından sınırlandırılmaktadır?

A) Yalnız I      B) Yalnız IV      C) I ve III     D) II ve III      E) III ve IV

Çözüm : Uyuşturucu yapımında da kullanılan haşhaşın ekim alanı ve üretim faaliyetleri tamamen devlet kontrolündedir. Tütünde ise kalitenin bozulmaması ve aşırı üretimin engellenmesi için belli topraklar üzerinde yetiştirilmesine izin verilmektedir.
Cevap: C

11) 

Şekerpancarı üretimi

Şekerpancarının özellikleri dikkate alındığında yukarıdaki haritada verilen şehirlerden hangisinde şeker fabrikasının kurulması işletilebilirlik açısından ekonomik olmaz?

A) Eskişehir      B) Konya      C) Trabzon     D) İsparta      E) Tokat

Çözüm : Yaz mevsimi yağışlı geçtiği için Trabzon’da şekerpancarı üretimi yapılmaz. Bu nedenle, buraya şeker fabrikasının kurulması durumunda şekerpancarının daha uzaktan getirilmesi gerekir.
Bu da maliyeti artırır.
Cevap: C