Türkiye’nin dünya üzerindeki konumu ve konumundan kaynaklanan özelliklerini incelediğimiz, coğrafya dersi konularımızdan biri ile daha devam ediyoruz sevgili arkadaşlar. Konunun içeriği bakımından oldukça önemli olmasının yanı sıra, kavramada ve soru çözmede yaşadığınız sıkıntıları aşmanızda yardımcı olmak amacıyla her zaman sizlerle birlikte olmaya devam ediyoruz. Ezbere dayalı ve öğrenmesi kimi zaman zor gelen derslerden biri olması nedeniyle coğrafya, pek çok öğrencinin sorun yaşadığı derslerden biri oluyor. Oysa ki kısa süreli tekrarlar ve soru çözümleri ile bu sorunu birlikte kolayca aşacağız. Şimdiden yapacağınız tüm çalışmalarda ve sınavlarınızda başarılar dileyerek, konu ile ilgili test sorularımıza geçmek istiyorum.

1)

I.   Mevsimlerin belirgin olarak görülmesi
II. İklim koşullarının çeşitlilik göstermesi
III. En doğusu ile en batısı arasında 76 dakikalık yerel saat farkının olması
IV. Çeşitli tarım ürünlerinin yetişmesi

Türkiye’de yukarıdaki durumlardan hangisinin görülmesinde özel konumun etkili olduğu söylenemez?
A) I ve II

B) I ve III

C) II ve III

D) II ve IV

E) III ve IV

Çözüm : Türkiye’de mevsimlerin belirgin olarak görülmesinde orta kuşakta yer alması, en doğusu ile en batısı arasında yerel saat farkının oluşmasında ise boylam dereceleri etkili olmuştur. İklim koşullarının çeşitlilik göstermesi ve buna bağlı olarak tarım ürünlerinin çeşitlilik göstermesinde ise karasallık, denizsellik, yükselti gibi özel konum faktörleri etkili olmaktadır.
Cevap: B

2) Türkiye’nin dünya üzerindeki konumuyla ilgili, aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Ekvator’un kuzeyindedir.
B) Başlangıç meridyeninin doğusundadır.
C) Yengeç Dönencesi ile Kuzey Kutbu arasındadır.
D) Ekvator’a olan uzaklığı Kuzey Kutbu’na olan uzaklığından daha fazladır.
E) Kuzey-güney yönündeki uzunluğu doğu-batı yönündeki uzunluğundan azdır.

Çözüm : Türkiye’nin Ekvator’a olan uzaklığı kutuplara olan uzaklığından fazla değil, azdır. Türkiye’nin güneyi ile Ekvator arasında 36 enlem fark var iken, kuzeyi ile Kuzey Kutbu arasında 48 enlem fark vardır.
Cevap: D

3)

harita

Yerel saati başlangıç boylamının yerel saatinden 2 saat 28 dakika ileri olan merkez, yukarıdaki haritada coğrafi konumları belirtilen alanlardan hangisinde yer alır?

A) 1            B) 2           C) 3           D) 4           E) 5

Çözüm : İki meridyen arası zaman farkı 4 dakika olduğuna göre, öncelikle 2 saat 28 dakikalık zaman farkının kaç meridyenden kaynaklandığı bulunur. 

2 saat 28 dakika = 148 dakika
148 : 4 = 37 meridyen
37° Doğu meridyeni 4 nolu alandan geçer.
Cevap: D

4) Türkiye’nin her yerinde 30° Doğu boylamının yerel saatinin ortak saat olarak kullanıldığı bir anda, saatler 12.00 gösterdiğinde, 43° Doğu boylamında yer alan Kars’ta Güneş’in gökyüzündeki konumu aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

coğrafya

Çözüm : 43° Doğu meridyeni üzerinde yer alan Kars’ta yerel saat 30° Doğu boylamının yerel saatinden daha ileridir.

4 3 -3 0 = 1 3 x 4 dk = 52 dk

Yani Kars’ta yerel saat 12.52 olacağı için Güneşin konumu da öğleden sonraki bir anı göstermektedir.
Cevap: D

5)

 coğrafya 1

Yukarıdaki şekilde gösterilen 33 derece doğu meridyeni üzerindeki Ankara’da yerel saat 09.00 iken 42° Doğu meridyeni üzerindeki Siirt ve 29° Doğu meridyeni üzerindeki İstanbul’da yerel saat kaçtır?

yerel saat

Çözüm: Önce merkezler arasındaki boylam farkı bulunur. Sonra boylamlar arasındaki 4 dakikalık zaman farkı ile çarpılır.

yerel saat 1

İstanbul’un yerel saati Ankara’nın yerel saatinden geri olduğu için, aradaki zaman farkı çıkarılır.
Siirt’in yerel saati Ankara’nın yerel saatinden ileri olduğu için aradaki zaman farkı eklenir.
Cevap: B

6) Türkiye’de bir boylam üzerinde güneyden kuzeye gidildikçe aşağıdakilerden hangisinde haritasında kahverengi ile gösterilir?

A) Denizlerin tuzluluk oranında
B) Sıcaklık ortalamalarında
C) Gece ile gündüz arasındaki zaman farkında
D) Orman üst sınırının yükseltisinde
E) Yerleşmenin üst sınırının yükseltisinde

Çözüm : Türkiye’de güneyden kuzeye doğru gidildikçe gece ile gündüz süreleri arasındaki fark artar, diğer seçeneklerde verilen özelliklerde ise azalma olur.
Cevap: C

7) Kayseri 39° Kuzey paraleli ile 37° Doğu meridyeni üzerinde yer almaktadır.

A) 21 Haziran, Sinop
B) 21 Mart, Kars
C) 21 Aralık, Edirne
D) 23 Eylül, Hatay
E) 21 Haziran, Antalya

Çözüm : Eksen eğikliğinin etkisiyle Türkiye’de 21 Haziran’da kuzeye gidildikçe gündüz süresi artarken gece süresi kısalır. Seçeneklerde verilen il ve tarihlere baktığımızda Türkiye’nin kuzeyinde yer alan Sinop’ta 21 Haziran’da gündüz süresi daha uzun olur.
Cevap: A

8) Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’nin jeopolitik konumuna ait değişmeyen unsurlardan biridir?

A) Nüfus yoğunluğunun fazla olması
B) Geniş tarım alanlarının bulunması
C) Orta kuşakta yer alması
D) Kültürel turizmin gelişmiş olması
E) Transit ticaretin gelişmiş olması

Çözüm : Türkiye’nin orta kuşakta yer alması değişmeyen  bir unsurdur. Diğer seçeneklerde verilenler ise zaman içerisinde değişiklik gösterebilir.
Cevap: C

9) Aşağıdaki ovalardan hangisi bir Türkiye fiziki haritasında kahverengi ile gösterilir?

A) İnegöl Ovası
B) Konya Ovası
C) Develi Ovası
D) Çarşamba Ovası
E) Pasinler Ovası

Çözüm : Fiziki haritalarda 1500 metreden yüksek olan yerler kahverengi ile gösterilir. Pasinler Ovası’nın yükseltisi yaklaşık 1900 metre olduğundan Türkiye fiziki haritasında kahverengi ile gösterilir.
Cevap: E

10) Aşağıdaki kentlerden hangilerinde öğle vaktinin aynı anda olduğu söylenebilir?

A) Edirne – İstanbul
B) İzmir-Ankara
C) Antalya – Rize
D) Zonguldak – Adana
E) Samsun – Osmaniye

Çözüm : Yaklaşık aynı boylam üzerinde yer alan Samsun ve Osmaniye kentlerinde öğle vakitleri aynı anda olur.
Cevap: E

11) 

harita 1

Türkiye’de yukarıdaki haritada gösterildiği gibi 40° Kuzey paraleli üzerinde batıdan doğuya hareket edildiğinde, aşağıdakilerden hangisinde bir değişme olması beklenmez?

A) Yükselti değerlerinde
B) İklim özelliklerinde
C) Bitki örtüsünde
D) Tarım ürünlerinde
E) Çizgisel hızda

Çözüm : Haritada gösterilen enlem üzerinde batıdan doğuya doğru gidildikçe yükselti, iklim, bitki örtüsü ve tarım ürünleri değişme gösterirken çizgisel hız aynı kalır.
Cevap: E