Erzurum Kongresi (23 Temmuz–7 Ağustos 1919)
Toplanma Nedenleri
• Bölgenin sorunlarını görüşmek
• Ermeni devletinin kuruluşunu engellemek
• Bölgedeki güçleri birleştirmek
• Mücadelenin yöntem ve hedeflerini belirlemek

Kongre Kararları

-Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez (Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında yapılan Mondros Ateşkesinin imzalandığı 30 Ekim 1918 tarihindeki sınırımız temel kabul edilecektir).
-İşgal ve müdahalelere karşı birlikte hareket edilecektir.
-Vatanın bağımsızlığını İstanbul Hükümeti sağlayamazsa geçici bir hükümet kurulacak ve bu hükümeti milli kongre seçecektir.
-Ulusal iradeyi hâkim, ulusal gücü (Kuva-i Milliye’yi) etkin kılmak esastır.
-Manda ve himaye kabul edilemez.
-Azınlıklara milli bütünlüğümüzü ve siyasi egemenliğimizi bozan ayrıcalıklar verilemez.
-Mebuslar Meclisi’nin toplanmasına çalışılacaktır.

NOT: Kongre sonunda Temsil Heyeti seçildi, başkanlığına da M. Kemal getirildi.

Önemi

• Toplanış amacı yöresel olmasına karşın aldığı kararlar bakımından ulusal bir kongredir.
• Kurtuluş Savaşı yıllarında toplanan ilk halk meclisidir.
• Doğu Anadolu’yu temsil eden “Temsil Kurulu” oluşturuldu.
• Egemenliğin kayıtsız koşulsuz ulusa ait olduğu düşüncesi belirtildi.
• Ulusal Kurtuluş Savaşımızın temel programı oldu.
• İlk kez manda ve himaye fikri reddedildi.
• Azınlıklara ayrıcalık verilemeyeceği ifade edilerek kapitülasyonlara karşı çıkıldı.
• Sivas Kongresi kararlarına öncülük etti.
• Ulusal iradenin egemen kılınması anlayışı, yeni bir devletin kurulması anlayışını doğurdu.
• Kongre başkanlığına M. Kemal’in seçilmesi ile M. Kemal Kurtuluş Savaşı’nda lider konuma getirilmiştir.

NOT: Erzurum Kongresi kararları Sivas Kongresi’ni etkilemiş ve Misak-ı Milli’ye öncülük etmiştir.